De relevantie van lijflijkheid, lijf, lichaam, vlees … op de invulling en totstandkoming van architectuur en stedebouw aan de hand van de beleving is inmiddels een besproken terminologie geworden. Echter in hoeverre gaat deze relatie tussen de lijfelijke ervaring en de dagelijkse omgang nu op wat betreft het ‘gewone’ alledaagse burgerlijke woonhuis. In hoeverre gaat deze wereld op voor de beleving van de meest elementaire ruimte aanwezig in eenieders eigen stulpje, de plek waar alles weer verwerkt in mest naar buiten komt, waar de dagelijkse sleur even zijn toevlucht kan nemen, waar de zeer lijfelijke en lijvige ‘drappen en sappen’ hun toevlucht zoeken, daar waar je in alle rust even voor jezelf kan genieten zonder de immense overvloed aan geluiden, het eindpunt voor alle genuttigde goeden: de toiletruimte. Deze private ruimte, aanwezig in ieder woonobject, hoe sober en pover ook, wanden met goud bekleed, een platina bril, golfkarton als dak, lekkend bij regen, bevriezend water in de winter, roze of witte tegeltjes aan de muur, waar ter wereld; deze ruimte kent iedereen en spreekt ieder aan, danwel negatief danwel positief. Waarom dan vraag ik u, behandelt iedereen deze ruimte alsof het de minste is, alsof het een loze, overbodige, niet ter zake doende plaats in het huis is?
Dagelijks wordt je ‘doodgegooid’ op televisie met shows waar de een of andere boeren huisdecorateur vers van de opleiding of een oude rot in het vak ingesneeuwd in de tijd, zijn visie uit op de woonkamer, waarin oh-zo-mooie-decoraties toegepast dienen te worden om maar een oh-zo-fijne leefsituatie te creëren. Ik vraag u waar blijft de oude pot! Geen variaties? Wat nu, immers iedere keer witte tegeltjes aan de muur, een kalender op de wand en voor de meer gevorderde ambi-puur? Nee zeg ik u, het creëren van een ruimte waar je je op je gemak voelt, zonder verdrongen emotie, maar juist een ontspannendheid oproepend, schept toch een veel plezanter beeld.
De vraag hoe dit te verwezenlijken in een besef van lijflijkheid dient eerst besproken te worden op het vlak van de gebruiker. Het respect voor de aloude pot dient herleefd te worden. De luxe van nu wordt al te vaak niet eens opgemerkt, maar wanneer de pot ‘back-to-basic’ zou gaan, verscholen in een klein houten kotje in de tuin, waar je bij 12 graden vorst ook moet gaan zitten of beter misschien hangen, dan zal het luxe-besef zich uitten. Het ongenoegen bij het zien van een ‘Franse hanger’, de bah-oeh-ieeh gevoelens, voortkomend uit onbekendheid en onwetendheid, het niet waarderen van een andere visie dan de eigen, zijn geen vorm van tolerantie waarbij lijf als totalitaire waarde beschouwd kan worden. De eigen interventie van het begrip lijf en de gevoelens die je hierbij associeert zijn zeker een persoonsgebonden smaakoordeel, maar dan echter tot op een bepaalde hoogte. Opvallend is het haast uniform gemaakte plee-hok, waarbij danwel witte tegeltjes en een kalendertje links danwel rechts hangen. Dit getuigt niet van ontwikkeling die je wel zou verwachten in een technisch en maatschappelijk, ook persoonlijk en gericht op eenieder, haast te complex en controle verliezende maatschappij waarin alles kan en alles ook nog gedaan wordt ook! Het plichtsbesef opgeroepen door die shows met "styling en decor", werkt schijnbaar niet door op de inrichting en vormgeving van de poepdoos-ruimte. Burgerlijkheid is nu eenmaal een gemeen goed in de maatschappij, maar waarom. Weg ermee! Vier nu gewoon eens al je frustraties, je gevoelens bot op een eigen interventie, een eigen sfeerbeeld. Niet alleen in de woon- en eventueel slaapkamer, maar ga terug naar de essentie, de meest ingeburgerde, en burgerlijke plaats in het huis; de plee. Zie het niet als een ruimte gekoppeld aan je woonomgeving, maar als de belangrijkste ruimte, waaromheen vertrekken om te wonen, slapen en werken liggen. Maak deze ruimtes tot de belangrijkste kamer in je huis en verlaag het niet tot een bijkomstigheid, een minderwaardigheid. Geef het de grandeur die het verdient, daar je hier maar al te vaak vertoefd.
Dat deze haast ‘heilige ruimte’ beschouwd wordt als ‘non-plees’ is niet te accepteren, niet te tolereren. Ruimtes als deze, maar ook de meterkast, transport (trappenhuis), de gang en overloop zouden een veel grotere waarde toegedicht moeten krijgen. Nu worden deze gebieden nog gezien als overgang tussen ‘werkelijke’ ruimten, maar keer het nu eens helemaal om. Zie nu eens de zogenaamde hoofdvertrekken als overgangsgebied tussen of naar de ‘grijze’ gebieden des woning.

Hierdoor ontstaat juist een gebied in de leefsituatie binnenshuis waardoor de beleving en het plezier in een mate vergroot kunnen worden, dat deze ruimtes hun waardigheid uitstraalt. Waarom niet een gecombineerd ‘grijs’ gebied maken, alsof je bij wijze van spreken de ijskastdeur opent waarachter zich een ruimte bevindt; een wolk van grauwe damp, ruwe bolster met pit, een vochtigheid met klanken van druppelend water. Dat deze ‘plees or non-plees’ een eigen wereld suggereert, een ideale plot voor een fantasie. Waar eigen wezens, kleuren en geuren de macht hebben, waar je als vreemde binnenstapt, maar na enig speurwerk wel een goed gestemde sfeer bereikt. Dan zeg ik u, wordt de ruimte van het toilet (nog immer te vaak afgedaan als rest, bijkomstig) een wereld als drug, een plaats van genot, van plezant vertoeven. Laat de ontwerper, de spreker hier nu geen als overburgerlijkheid een afgewerkte ruimte van maken, maar laat het in zijn waarde zoals het is, vertoon toch de ongepleisterde wanden, de spouwankers puilend uit de muren, waar het cement in overvloed langs de stenen vastgedruipt zit. Geen witte tegeltjes zeg ik u! Weg met alle kalendertjes en spreuken uit grootmoeders tijd! Rauw, goor, vettig en smerig, in een genot van voldoening, een spel der elementen, genieten van de bouw, geilend op een brei aan materiaal in een onafgedane structuur, puurheid van materiaal boven alles. Een creatie zo paranoïde dat er van het ouderwets ‘persen’ niets meer komt, maar waar je geniet van de enige plek waar je jezelf kan zijn. Geen overstelping van commercie, maatschappij en tijd, waar je kan genieten zonder lastig gevallen te worden. Waar je vol trots een fraaie taart legt. Een ‘mikvlieg’ dient het te zijn, één grote mikvlieg. Een ruimte waar het geheel klopt, waar je je kan concentreren op je daad.
Dat ook met geheel andere aanpak, gevarieerde materialen, kleuren een lijfelijkere situatie geschetst kan worden is voor te stellen. Wat te denken van een bril bekleed met een zacht fluweel, een frivool stofje, een extase bij het zetelen; een genot voor de bilspier! Een ruimte bekleed als isoleercel, zacht strelende stof alom, of een voorverwarmde bril bij het nestelen, een zacht gemoedelijk muziekje op de achtergrond.
De alom gerespecteerde maar immer ondergeschikte ruimte van de pot, dient nu in mijn beleving eens centraal te staan, maak hiervan de meest elementaire ruimte in het huis, centraal in de verkaveling.
Eenvoudige en minimale ingrepen in de lijn van de plasvlieg in de café urinoirs, die ervoor zorgt dat de mannelijke klant iets heeft om op te richten. Een centraal mikpunt in de pot? Minder zwabbers en dweilen! Immer blijft het bij een gestandaardiseerde wanboel, samengestold in een geheel van eenduidigheden en nietszeggende sfeer. Geen sprankje fantasie, geen hoop op verbetering; ontreddering nabij! Creatieve en vooral lijfelijke waarden worden genegeerd, geen poepdoos met ziel, maar een afgereten ruimte. Rationeel ingevuld, zonder toegewijde geest. Geen creativiteit, maar rationeel gebazel in een ruimte van 1 bij 2 meter? Dat kan toch beter.